Automasaż

Obrzęk limfatyczny - jest to proces gromadzenia się chłonki w tkance podskórnej, wynikający z niewydolności układu chłonnego. Podstawą niewydolności jest usunięcie węzłów chłonnych pachowych po stronie operowanej piersi. Literatura fachowa podaje, że u około 40% operowanych kobiet w różnym okresie od chirurgicznego leczenia może wystapić obrzęk. Ryzyko wystąpienia zwiększa się wraz z zastosowaniem dodatkowych form leczenia. Radioterapia jest czynnikiem zwiększającym ryzyko tego powikłania. Wiąże się to z wtórnym zapaleniem i zwłóknieniem tkanek oraz utrudnieniem wytworzenia się obocznego odpływu. Na wystęowanie obrzeku ma również wpływ ograniczenie aktywności ruchowej lub jej nadmiar. Czynnikami sprzyjającymi może być nadwaga i wiele zachowań codziennego dnia, dieta i styl życia.

W jaki sposób można uniknąć obrzęku?

Obrzęk limfatyczny kończyny górnej może wystąpić jak skutek leczenia onkologicznego, ale stosująćc ustalone zasady profilaktyki można w wielu przypadkach temu zapobiec lub wcześniej zacząć terapię obrzęku, stosując codzienny automasaż i gimnastykę.

Aby zapobieć obrzekowi limfatycznemu należy unikać:

• Przeciążenia kończyny górnej strony operowanej długotrwałą pracą fizyczną np. długotrwałe prowadzenie samochodu, prasowanie,
• Wykonywanie zastrzyków, szczepień oraz pobierania krwi w obrębie tej kończyny,
• Szarpnięcie np. smyczą psa, w środkach lokomocji otwieraniem drzwi,
• Dźwigania,
• Przegrzewania kończyny (stosowanie maści rozgrzewających, gorące kąpiele, opalanie,
• Ucisku kończyny (zbyt obcisłe rękawy, uciskające bransoletki lub zegarek, mierzenie ciśnienia krwi),
• Urazów w obrębie tej kończyny takich jak ukąszenia owadów, ukłucia, skaleczenia, oparzenia,
• Zmiany wagi – otyłość sprzyja wysępowaniu obrzeku kończyny,
• Noszenia źle dopasowanej protezy i nieodpowiedniej bielizny.

Automasaż

Jest to masaż wykonywany samodzielnie przez pacjentkę. W profilaktyce obrzeku limfatycznego jest bardzo ważną czynnością, dotyczącej kończyny górnej strony operowanej. Jego efekty  zależą od poprawności wykonywania nauczonych ruchów, systematyczność i przestrzeganie zasad wykonywania masażu, a mianowicie:

• Przed przystąpieniem do automasażu należy umyć ręće,
• Aby nie podrażnic skóry ręki należy używać oliwki lub specjalnego kremu do masażu,
• Masowaną kończynę należy ułożyć w rozluźnionej pozycji n. Na klinie lub ścianie, w pozycji uniesienia do góry,
• Masaż nie powinien wywoływac bólu,
• Masaż wykonuje się około 10 min.
• Każdy ruch masażu powtarzamy 5-10 razy,
• We wczesnym okresie należy omijać miejsca napromieniania,
• W przypadku wystapienia zmian skórnych, zaczerwienienia lub zasinienia niezwłocznie należy skonsultować się z lekarzem.

Poprawne wykonywanie automasażu polega na stosowaniu następujących po sobie technik:

• Głaskanie barku – ruch rozpoczynamy od górnej części ramienia przez bark w kierunku łopatki z tyłu, a z przodu w kierunku do klatki piersiowej. Ruch ten wykonuje się całą powierzchnią dłoni, obejmując kończynę ręką i przesuwając lekko, bez nacisku, równym ruchem ku górze ze wszystkich stron kończyny,
• Rozcieranie ręki – trzema sposobami: prostymi palcami rozcieramy palce dłoni – wszystkie razem, nastepnie każdy z osobna. Kostkami zgjętych palców rozcieramy okolicę śródręcza. Jest to ruch polegający na zakreśleniu kółek łączących się w łańcuszki. Wykonuje się ten ruch również w głąb tkanki, przemieszczając opuszkami palców kolistymi ruchami w głąb.
• Głaskanie całej kończyny – od dłoni w kierunku barku,
• Wyciskanie – tzw. Głaskanie ruchem obrączkowym – od okolicy nadgarstka w kierunku barku, ruch ten polega na przesuwaniu z jednej strony kończyny kciuka wraz z jego kłębem, z drugiej strony reszty dłoni,
• Ugniatanie – ruchem pulsującym – od okolicy nadgarstka ku barkowi. Ruch ten wykonuje się – ujmując rozluźnione mięśnie kończyny między kciuk, a pozostałe palce, przemieszczając je ku górze i ugniatając ruchami pulsującymi,
• Rozcieranie – ruchem kolistym – samymi opuszkami palców zakreślamy koła, rozpoczynając od palców, kończąc na barku,
• Oklepywanie ruchem miotełkowym – ruch ten wykonuje się tylko od spodu całej kończyny górnej, grzbietem palców, ruchami podobnymi do uderzenia miotełką,
• Głaskanie całej kończyny,
• Wstrząsanie – unieisenie kończyny masowanej ku górze i wykonywania ruchu potrząsania.

Na podstawie Poradnika

Rehablitacja kobiet leczonych w powodu raka piersi - Hanna Tchórzewska